ولى قرار شد پيش از رفتن به جنگ معاويه ، نخست فتنه خوارج را دفع كنند كه به جنگ نهروان انجاميد . قيس در نهروان به امام ملحق شد و فرمانده گروه هفتصد نفرى اهل مدينه گرديد . « 1 » قيس در دوران امام حسن ( ع ) پس از شهادت على ( ع ) قيس اولين كسى است كه با امام حسن ( ع ) بيعت كرد و چون امام قصد جنگ با معاويه را داشت ، قيس را به عنوان معاون اوّل مقدمه لشكر منصوب كرد . « 2 » معاويه كه از سرسختى قيس آگاه بود ، با اين حال خواست با وعده‌ها او را جذب كند ، ولى قيس در جواب معاويه نوشت : به خدا قسم مرا ملاقات نخواهى كرد ، مگر اينكه بين من و تو نيزه باشد . « 3 » قيس در دوران خفقان معاويه ، همواره در مواقع مناسب به دفاع از حريم ائمه و ولايت على ( ع ) برمىخاست و در حضور معاويه به نكوهش او و پدرش مىپرداخت و بسيارى اوقات با او احتجاج مىكرد . سرانجام ، قيس بن سعد بن عبادهء خزرجى ، صحابى بزرگ رسول خدا ( ص ) ، دوستدار و مدافع اهل بيت ( ع ) در اواخر حكومت معاويه در سال 59 يا 60 هجرى دار فانى را وداع كرد . « 4 » سعيد بن قيس سعيد بن قيس ، رئيس طايفه همدان ، از فدائيان ، همنشينان ، فرماندهان و باوفاترين دوستان امام على ( ع ) بود . زهد ، عبادت ، دلاورى ، مديريت و فرماندهى عالى ، محبت به اميرمؤمنان على ( ع ) و عشق به آن حضرت ، از سعيد شخصيتى بى نظير ، ممتاز و بزرگوار ساخت و همواره در هنگامه‌هاى سخت و دشوار در راه امام جانبازى مىكرد تا جايى كه به پيشمرگ و جانباز على شهرت يافت . « 5 »

--> ( 1 ) . تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 83 - 85 ( 2 ) . همان مدرك ، ج 5 ، ص 158 ( 3 ) . همان ( 4 ) . الغدير ، ج 2 ، ص 110 ( 5 ) . اعيان الشيعه ، ج 7 ، ص 243